Uitreiking AICA prijs 2020 voor ‘Walid Raad’ in het Stedelijk


Dinsdag 2 maart kende AICA Nederland de AICA-Prijs toe aan de tentoonstelling ‘Walid Raad – Let’s be honest, the weather helped’ die in de het Stedelijk Museum Amsterdam te zien was. Hripsimé Visser, curator van de tentoonstelling en directeur van het museum Rein Wolfs ontvingen de prijs van Joke de Wolf, voorzitter van AICA Nederland. De uitreiking, inclusief het vraaggesprek met de curator, is hieronder als video terug te kijken. Onafhankelijk curator en criticus Nat Muller sprak tijdens de uitreiking een laudatio uit, ook die is terug te zien en onder de video terug te lezen.

Laudatio door Nat Muller

Dear Rein, dear Hripsimé, and everybody watching the live stream at home,

It is a true honour and privilege to give this laudatory speech on behalf of AICA for Walid Raad’s solo exhibition Let’s be honest, the weather helped. I speak to you in strange times when the memory of a visit to a museum seems very distant indeed. Looking back at this exhibition and considering the predicament most of the world finds itself in today, we have much to learn from Walid on how to find sense in nonsense, meaning in the incomprehensible, and how to work with, and through, disaster. But perhaps mostly his exhibition Let’s be honest, the weather helped shows that a heavy and serious subject matter, often of the political and historical kind, can sometimes best be accessed through an imaginary, with lightness and irony, rather than under an oppressive weight.

That is not to say that this retrospective lacks gravitas. On the contrary. Gravitas comes at us from many different sides. And though it has a lingering presence, it ultimately is transformed into something else. Whether the works’ subtext is Lebanese politics and how years of civil strife have scarred a society and produced a collective amnesia; whether it is the dark entanglements between neoliberalism, petro-dollars, exploitative labour, and contemporary art; or whether it is an effort to decolonise and broaden art historical scopes. The viewing experience is never didactic. Rather, as the viewer wanders from room to room and encounters sculptures, paintings, photographs, diaries, notebooks, and video, the experience is one of wonder and estrangement and an invitation to look differently. It is as if the artist has catalogued what is broken in the world and has devised a way to try and fix some of it, however imperfectly.

On display then — and to me this not only rings true in the works, but in the exhibition as a whole — is an idea that out of loss something can be crafted and restored. This mindset becomes particularly urgent and relevant today when so much is in need of repair. If an art object lacks a shadow, then provide it with a prosthetic one and eventually its real shadow will return, as happens in the series Scratching on things I could disavow (2012-2017). Or as in the stage sets of Les Louvres and/or Kicking the Dead (2019), if “undead” artworks in a collection lack a mirror image and keep returning to their storage, then paint a copy of their missing reflections on their crates to repel them and lure them away to landscapes more attractive than theirs. At the centre of this always stands an artwork, a document, a memory, a story, compelling us to carry away our own cracked reflections.

Hovering over the exhibition, there is also that old, but quite tricky, curatorial dilemma of how to navigate the representation of politics (transnational, American, Arab, Lebanese) and the politics of representation (an Arab artist in a Western institution). In particular for an artist like Walid Raad whose oeuvre is acknowledged and well-known in the Arab world, and to professional and wider audiences globally. But not necessarily in the Netherlands, where artists from the Arab world still get little exposure. It takes a rare artist of Walid’s calibre, but equally careful and sensitive curation, to manoeuvre this.

The context of the Lebanese Civil War (1975-1990) during which Walid came of age is formative for much of his practice, especially that of the Atlas Group, and continues to be so, as unresolved issues still rekindle violence and division after thirty years. The 2019 uprising against ongoing corruption, social injustice and Lebanon’s downwardly spiralling economy; the devastating blast in Beirut’s port on 4th of August last summer; and only three weeks ago on the 4th of February, the assassination of the political activist, filmmaker and publisher Lokman Slim, all serve as painful reminders of how volatile the situation is. But while car and aerial bombs, explosives, bullets, hostage tapes, militias, botched post-war urban reconstruction, and regional and international figures, all have a part to play in the Lebanese wars, here in the exhibition, they unearth other narratives.

Fact twists into fiction, fiction into fact. Archiving and Walid’s forensic sleuthing become acts of preservation, of memory making, but equally of creative disobedience refusing a singular interpretation of factual or fictional events, be they from the past, the present, or even from the future. In other words, if an audience expects to learn more about Lebanon and its wars, these works, and by corollary the exhibition, refuses to meet them. And yet in a strange and winding way, it tells you all you need to know by turning the bizarre into the most meaningful.

A solo show always has a different dynamic than a group exhibition, not only in how it unfolds to an audience, but also how artist and curator collaborate. It seems to me that Walid’s conceptual method has served as the prime curatorial, and if we look at the catalogue also editorial, logic. I love this idea of citation, which in curatorial practice does not happen nearly enough. There are no highly convoluted curatorial texts framing the exhibition, there are no tick-box diversity brownie points to be scored, and there is no pedantic taking of audiences by the hand. How refreshing! Rather, the emphasis is on the life of objects and how their form, aesthetics and strange and often contradictory ways of being in the world, tell us stories. Of note here is how the live walkthrough performance Les Louvres and/or Kicking the Dead activated the exhibition and brought in an additional layer to unravel. The performance was not a one-off public event, but structurally staged multiple times over the duration of the exhibition as a seminal part of it. If you will, it provided the life blood coursing through the veins of the exhibition, introducing further themes and tangents. This is a really interesting way of highlighting the performative aspects already scripted in the artworks, as well as facilitating multiple tête-à-têtes with the artist.

The latter is certainly not a given in large institutional contexts. In the walkthrough the objects came to life differently, in relation to and in conversation with the artist and all those present. For example, it was intriguing how the stage sets of Les Louvres and/or Kicking the Dead functioned primarily as props during the walkthrough and then reverted back to being an art installation afterwards. The whole set-up with the performance felt a bit as if we were being let in on a secret and became a select group equipped with extra knowledge of how to tackle the various works in the exhibition. As seats to the performance were limited and rapidly sold out, this is, at least from an institutional perspective, quite a risky strategy to take for such a crucial component of the project. Still, I am glad this risk was taken, for it not only speaks to the fact that every museum visit is different, but it also cheekily underlines that the difference between knowing and not knowing is, to use Walid’s phrasing, “thinner than a hair.”

This brings me to my final point and the murky subject of institutional critique. In a body of work like Scratching on things I could disavow criticism is playfully, yet firmly, reserved for the autocratic monarchies of the Gulf where modern and contemporary art, whether through franchises of Western institutions like the Louvre or the Guggenheim, or, through other machinations of the art market, have become an instrument for soft diplomatic leverage.

I want to stress, however, that in Let’s be honest, the weather helped no one remains unscathed. On the one hand, there is the anticipatory caveat that with shrinking public budgets more Western museums and universities might be seduced to set up shop in the Gulf without calibrating the effects of censorship or the exploitative labour of migrant workers on their brand and the content they intend to convey. On the other hand, there is a subtle j’accuse of how Western art history and museum collections, still largely ignore the greats of modern and contemporary Arab art. This is best articulated in the series of works showing paintings of the well-known Syrian modernist painter Marwan (1934-2016), allegedly found on the back of paintings in storage at the museum. This again refers to my earlier point of knowing and not knowing. Is this a real artist or not, and even for those of us who do recognise the style of Marwan, are these paintings real or fake? After all, we are in a Walid Raad exhibition. The joke is most definitely on us. Walid, himself a great of contemporary art, makes a salient point here. Namely, that in art as in life, we build on the past, ours and that of others.

In the Netherlands the work of artists from the Arab world is underrepresented, especially when compared to neighbouring countries. Too often their work is reduced as flatly illustrative of the politics of the day, be it war, conflict, or revolution. Too often their oeuvres are read through the narrow lens of orientalist identity politics that Others their practice and reduces it to socio-political punditry, rather than folding it into a conversation about art, as well as many other possible conversations.

I therefore commend the Stedelijk for putting on a solo show that so thoughtfully and genuinely carries the artist’s voice. Especially, if that voice, as is the case with Walid’s, is inflected with a variety of linguistic, geographical, and artistic accents, doublespeak, and references. Let’s be honest, the Weather Helped manages to be an exhibition in which the ghosts of history, as well as those of the present, haunt us strangely and wondrously, even after we exit the museum.

I sincerely hope that this AICA Prize is further encouragement for the Stedelijk, and other Dutch museums and institutions alike, to show the work of artists from the Arab world prominently, fiercely, imaginatively, and without compromise.

Again, on behalf of AICA, its jury, and AICA members, my very warm congratulations,

Nat Muller

Digitale Salon over de kunsthistorische canon


Op 9 maart 2021 trappen we van 17 tot 18 uur af met de eerste digitale AICA-Salon over het schrijven en maken van een kunsthistorisch overzichtswerk. Wat is er ‘Nederlands’ aan kunst uit Nederland, en waarom zijn dergelijke overzichtswerken nodig? Met kunstcriticus (en voormalig AICA-bestuurslid) Din Pieters, over haar  ‘Grote Nederlandse Kunstboek’ (W-Books, 2019), Jenny Reynaerts, conservator 18e en 19e eeuwse schilderijen in het Rijksmuseum Amsterdam, auteur van ‘Spiegel van de Werkelijkheid. 19de-eeuwse schilderkunst in Nederland’ (Rijksmuseum, 2019) en Guinevere Ras, junior conservator fotografie in het Nederlands Fotomuseum en betrokken bij het samenstellen van de nog te onthullen Eregalerij van de Nederlandse fotografie én initiatiefnemer van de site meerstemmigheid.nl Na een korte presentatie van alle drie de genodigden is er gelegenheid voor het stellen van vragen. Inschrijven voor deze gratis online Zoom-bijeenkomst kan via https://www.eventbrite.nl/e/tickets-aica-salon-141968279947

2 maart 16:00 online uitreiking AICA-Prijs 2020 voor Walid Raad, Stedelijk Museum A’dam


‘Walid Raad, Let’s be honest, the weather helped’, de tentoonstelling die in 2019 in het Stedelijk Museum Amsterdam te zien was, heeft van de leden van AICA Nederland de AICA-Prijs 2020 voor tentoonstellingen uit de periode 2017-2019 gekregen.

Op 2 maart 2021 van 16 tot 17 uur zal de prijs aan curator Hripsimé Visser en directeur Rein Wolfs worden aangeboden, in het auditorium van het Stedelijk Museum, helaas zonder publiek. Kunstcriticus en curator Nat Muller zal een laudatio uitspreken, en Joke de Wolf, voorzitter van AICA Nederland, zal in gesprek gaan met Hripsimé Visser over het maken van fototentoonstellingen in het Stedelijk in het algemeen en over de tentoonstelling van Raad in het bijzonder.

(foto: zaalopname uit de tentoonstelling door Gert Jan van Rooij)

De uitreiking is voor alle belangstellenden gratis live te volgen op https://www.stedelijk.nl/en/aica-live en is ook later nog terug te kijken op deze site en het Youtube-kanaal van het Stedelijk.

Art Criticism in the Netherlands in the ‘80s and ‘90s and the role of AICA


Door Antje von Graevenitz en Din Pieters

AICA International bestaat 70 jaar. Vanwege dat jubileum doken Antje von Graevenitz (voorzitter van AICA Nederland van 1987 tot 1995) en Din Pieters (secretaris van AICA Nederland van 1989 tot 1995) op verzoek van AICA International in de archieven van AICA. Hieronder publiceren we het artikel dat ze hierover schreven. Over de kunstgeschiedenis in de jaren tachtig en negentig. Over de intrede van post-modernisme, Malevich, globalisme, de opkomst van de nieuwe media als veld voor de kunstkritiek en de relatie tussen kunstkritiek en curator. En uiteraard over de rol van AICA hierin. 

(We publiceren het in het Engels omdat de auteurs het in het Engels schreven/redigeerden voor AICA-International, op https://aica-international.squarespace.com/blog/category/70+years+of+AICA staan de andere jubileumverhalen)

It is rather complicated, looking back at a significant phase in one’s life during which, as an art critic, one has tried very hard to take in the important topics of the day and, at the same time as a member of the board of AICA The Netherlands, to confront one’s fellow members with these topics by organising debates, lectures and conferences. Perhaps it is even impossible, as after such a long time one’s head fills up with only one thing: fog. Some people may crop up in one’s memory, but their statements are inaudible, or forever forgotten. A sense of atmosphere from those days gets blurred, but may still be recalled.

Lees verder

Tentoonstelling Walid Raad in Stedelijk krijgt AICA-prijs 2020


De leden van AICA-Nederland hebben de tentoonstelling van Walid Raad, ‘Let’s be honest, the weather helped’, die in 2019 in het Stedelijk Museum Amsterdam te zien was, als beste tentoonstelling in de periode 2017-2019 in een Nederlands museum verkozen.

Zaalbeeld uit de tentoonstelling van Walid Raad, ‘Let’s be honest, the weather helped’ in het Stedelijk Museum Amsterdam. Foto: Gert Jan van Rooij

De jury noemt Raad in het juryrapport een ‘speelse verhalenverteller’, en de tentoonstelling, over zeven zalen van het museum, liet de bezoeker ‘bungelen in je oordeel of deze tentoonstelling nou geestig of zeer verontrustend is. (…) Overdonderend, maar zonder belerend vingertje, zat het Stedelijk Museum met de tentoonstelling bovenop deze tijd waarin mensen, culturen en gedachten in transit zijn. De tentoonstelling liet zien dat ergens in de reis tussen ‘oost’ en ‘west’ altijd iets verloren gaat, en er ook altijd iets bij komt.’

Lees verder

AICA-Prijs 2020: stem op uw favoriete tentoonstelling in Nederland


Ieder jaar looft AICA Nederland een prijs uit aan afwisselend een Nederlandse instelling, tentoonstelling of publicatie van de afgelopen drie jaar. Tot en met vorig jaar heette die prijs de AICA-oorkonde, vanwege de herkenbaarheid heeft het bestuur de prijs vanaf nu omgedoopt tot AICA-prijs. Dit jaar gaat de prijs naar een in Nederland georganiseerde tentoonstelling. Een jury deed de voorselectie, de uiteindelijke keuze is aan de leden, dus aan u.

De AICA-prijs wordt dit jaar uitgereikt aan een tentoonstelling die zich op een bijzondere manier heeft onderscheiden op het gebied van beeldende kunst in de jaren 2017, 2018 en 2019. Op 30 september 2020 heeft de jury tijdens de Algemene Ledenvergadering de volgende shortlist gepresenteerd (in chronologische volgorde):

Lees verder

Laudatio voor Sandra Kisters door Marek Wieczorek


Bij de uitreiking van de AICA-Oorkonde 2018 aan Sandra Kisters, op vrijdag 8 maart 2019 in De Ateliers in Amsterdam, voor haar boek ‘The Lure of the Biographical: On the (Self-) Representation of Modern Artists’ (Valiz, 2017) sprak Marek Wieczorek, Associate Professor of Modern and Contemporary Art History aan de University of Washington, Seattle, VS, een laudatio uit, met de titel ‘Levenslessen’. Daarin gaat hij in op de vraag: wat leren we van het schrijven over iemands leven? Daarbij geeft hij voorbeelden van Mondriaan en Picasso, en staat langer stil bij de studie van Benjamin Binstock over ‘Vermeer’s Family Secrets’ en de schilderijen van Maria Vermeer. (Afbeelding links: Maria Vermeer?, Portret van een jonge vrouw, ca. 1672. New York, Metropolitan Museum)

Aangezien de laudatio oorspronkelijk in het Engels is geschreven, heeft AICA de tekst laten vertalen en de Nederlandse tekst kunt u nu in PDF hieronder downloaden.

AICA Jaarvergadering 30 september


Wanneer kunstcritici en cultuurrecensenten naast de kwestie schrijven, wanneer kunstenaars zich alleen maar naar de sterren lanceren zonder op aarde terug te keren. Wanneer politici cultuur tot historische canon en internationale top beknibbelen; op dat moment breekt de spanningsboog waarop elk samenleven vibreert. Aders slippen sluipend dicht. Leven vernauwt tot overleven.

Pascal Gielen, bij de oproep voor de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek in De Groene Amsterdammer, 30 mei 2020.

Beste leden van AICA-Nederland,

Zoals cultuursocioloog Pascal Gielen afgelopen mei al enigszins onheilspellend schreef, is er dit jaar in korte tijd veel veranderd in het cultuurlandschap. Kunstenaars, musici, theatermakers en ook critici zagen de sector niet alleen veranderen, ze maken zelf ook onderdeel uit van het landschap. Na de culturele kaalslag na de bezuinigingsronde van 2010 is het andermaal tijd voor herbezinning: welke rol kan de kunstkritiek spelen? De AICA-jaarvergadering is niet alleen een vast agendapunt voor een vereniging als de onze, het is ook een gelegenheid om samen te komen in een periode dat dit minder vanzelfsprekend voorkomt, en andere kunstcritici te zien en spreken.

Het bestuur nodig u dan ook graag uit op woensdag 30 september 2020 in het Lloyd Hotel, Amsterdam. De vergadering begint om 18:30 uur, u bent welkom vanaf 18:00 uur. Aansluitend, uiterlijk om 20:30 uur, is er een borrel en de mogelijkheid te dineren op eigen kosten. Het bestuur zal erop toezien dat iedereen voldoende afstand kan en zal houden.

Graag verzoeken we u, ook namens het Lloyd Hotel, om u zich van tevoren aan te melden per mail (aicanederland@gmail.com). U kunt ook aangeven of u wilt blijven dineren. Als het aantal aanmeldingen de capaciteit overschrijdt, dan proberen we een livestream en/of opname op te zetten.

Een aantal agendapunten:

– De nieuwe bestuursleden van AICA Nederland, Esther Darley (penningmeester), Koen Kleijn (algemeen bestuurslid) en Matisse Huiskens (secretaris) stellen zich voor.

– Naast onder andere een verslag van de off- en online activiteiten van AICA Nederland en AICA International en een presentatie van de plannen van AICA Nederland voor het komende jaar is het bestuur verheugd dat de jury voor de AICA-prijs 2020 de drie nominaties voor de categorie tentoonstellingen in de periode 2017-2019 bekend zal maken en toelichten. Alle leden van AICA Nederland kunnen hierna via e-mail hun stem uitbrengen op een van de drie tentoonstellingen, u krijgt hierover uiteraard bericht. De jury bestaat uit Steven Aalders, Machteld Leij en Sophia Zürcher.

We hopen u woensdag 30 september te zien in het Lloyd Hotel. De agenda, begroting, jaarrekening en notulen van de afgelopen jaarvergadering worden u hieraan voorafgaand nog toegezonden.

Met vriendelijke groet,

Het bestuur van AICA-Nederland

Joke de Wolf (voorzitter)

Esther Darley (penningmeester)

Matisse Huiskens (secretaris)

Koen Kleijn (algemeen bestuurslid) Arjan Reinders (algemeen bestuurslid)

Kunstkritiek onder druk. 52e AICA-conferentie in Keulen en Berlijn, oktober 2019

Met een vol programma, verdeeld over Keulen en Berlijn, nodigde AICA Duitsland alle 5000 AICA-leden in oktober uit. Het thema was actueel én universeel: Kunstkritiek in tijden van populisme en nationalisme. Alle programma-onderdelen zijn inmiddels via deze link op Youtube terug te kijken. Maar AICA-Nederland was ook fysiek aanwezig, voorzitter Joke de Wolf schreef een verslag. (klik als u de rest van het bericht niet ziet, op ‘Lees verder’, linksonder de foto)

Yilmaz Dziewior, directeur van het museum Ludwig in Keulen, hield naar eigen zeggen heel bewust een korte toespraak: het ging hier om de kunstkritiek, niet om het museum
Lees verder

Nieuwe secretaris AICA-Nederland

Goed nieuws vanuit AICA-Nederland: niet alleen de musea mogen naar alle waarschijnlijkheid vanaf 1 juni weer open, AICA-Nederland heeft vanaf vandaag ook een nieuwe secretaris, Matisse Huiskens.

Een korte introductie:

Matisse Huiskens (1994) studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij promoveert nu aan de UvA en de Università degli studi di Salerno op de Italiaanse kunstenaar Fred Carasso (1898-1969) en de rol die hij speelde in communistische en artistieke kringen in verschillende Europese steden. Tijdens zijn studie was hij redacteur en vervolgens hoofdredacteur van Simulacrum. Recentelijk publiceerde hij artikelen en recensies in Metropolis M, Tubelight en De Witte Raaf. Naast zijn functie als secretaris bij AICA-Nederland is hij ambassadeur en geassocieerd onderzoeker bij het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome.