Kunstkritiek onder druk. 52e AICA-conferentie in Keulen en Berlijn, oktober 2019

Met een vol programma, verdeeld over Keulen en Berlijn, nodigde AICA Duitsland alle 5000 AICA-leden in oktober uit. Het thema was actueel én universeel: Kunstkritiek in tijden van populisme en nationalisme. Alle programma-onderdelen zijn inmiddels via deze link op Youtube terug te kijken. Maar AICA-Nederland was ook fysiek aanwezig, voorzitter Joke de Wolf schreef een verslag. (klik als u de rest van het bericht niet ziet, op ‘Lees verder’, linksonder de foto)

Yilmaz Dziewior, directeur van het museum Ludwig in Keulen, hield naar eigen zeggen heel bewust een korte toespraak: het ging hier om de kunstkritiek, niet om het museum
Lees verder

Nieuwe secretaris AICA-Nederland

Goed nieuws vanuit AICA-Nederland: niet alleen de musea mogen naar alle waarschijnlijkheid vanaf 1 juni weer open, AICA-Nederland heeft vanaf vandaag ook een nieuwe secretaris, Matisse Huiskens.

Een korte introductie:

Matisse Huiskens (1994) studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden en de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij promoveert nu aan de UvA en de Università degli studi di Salerno op de Italiaanse kunstenaar Fred Carasso (1898-1969) en de rol die hij speelde in communistische en artistieke kringen in verschillende Europese steden. Tijdens zijn studie was hij redacteur en vervolgens hoofdredacteur van Simulacrum. Recentelijk publiceerde hij artikelen en recensies in Metropolis M, Tubelight en De Witte Raaf. Naast zijn functie als secretaris bij AICA-Nederland is hij ambassadeur en geassocieerd onderzoeker bij het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome.

Brief van de voorzitter

Amsterdam, 22 april 2020,

Beste leden van AICA-Nederland,

Ik begin deze brief met een mededeling die tot een maand geleden absurd zou zijn als begin van een nieuwsbrief aan kunstcritici: vorige week was ik in een museum. Dat is iets bijzonders.

Vanaf 20 maart is het leven en werk van kunstcritici, als gevolg van de coronamaatregelen, rigoureus overhoop gehaald. Tentoonstellingen zijn onzichtbaar; presentaties, openingen, kunstbeurzen en andere bijeenkomsten afgezegd. En daarmee ook de publicaties daarover grotendeels uitgesteld of afgelast.

De meeste activiteiten van AICA zijn voorlopig opgeschort; de twee belangrijkste doelstellingen, het bezoeken van musea en het samenbrengen van mensen die over de kunst in die musea schrijven, zijn voorlopig onmogelijk. De bijeenkomst van het internationale bestuur van AICA, jaarlijks eind maart in Parijs, werd al begin maart afgezegd. Over het internationale congres en de ledenvergadering in het najaar, dat dit jaar in Chili zou zijn, wás vanwege de politieke situatie daar al langer onzekerheid, nu lijkt het verder weg dan ooit. Ook de agenda van AICA-Nederland is akelig leeg. We waren met het bestuur begin maart druk bezig met het bedenken van nieuwe soorten van bijeenkomsten toen de coronamaatregelen roet in het eten gooiden. Ook voor de Algemene Ledenvergadering, normaalgesproken in juni, kunnen we nog geen datum prikken.

Er zijn veel creatieve manieren om met behulp van digitale technieken toch kunst te zien. Zelfs de kleinste musea hebben inmiddels een virtuele tour op de website staan, met vaak prima toelichting van de conservatoren en directeuren. Initiatieven zoals Tussen kunst en quarantaine (waar mensen worden uitgedaagd met in huis aanwezige middelen een kunstwerk te imiteren en de foto daarvan op Instagram te delen) laten ook mensen die minder vaak naar een museum gaan, op een nieuwe manier naar kunst kijken. En sommige kunstenaars maken van de gelegenheid gebruik om geïnteresseerden een kijkje in hun atelier of woonkamer te geven, zo beantwoordde Damien Hirst tussen het schilderen door honderd vragen van Instagramvolgers, schilderde Rosa Loy een zelfportret van haarzelf en haar opvallend langharige jarige echtgenoot Neo Rauch met tegoedbon voor een kappersbezoek mét cocktail, en liet David Hockney via een open brief weten hoe hij zijn dagen in Normandië doorbrengt. En ook Banksy liet zien wat er gebeurt als hij thuiswerkt.

Natuurlijk hoop ik, en de andere bestuursleden van AICA-Nederland, dat het virus u en uw naasten niet heeft getroffen. Het stilzetten van de samenleving heeft een duidelijke, urgente reden. Onbedoeld leggen de maatregelen ook andere dingen bloot die normaalgesproken, als de musea wél open zijn, en hun tentoonstellingen kunnen tonen, niet zo duidelijk worden, vooral bij vergelijking met onze buurlanden: het belang dat een regering hecht aan kunst en cultuur, de algemene waardering voor de kunstenaars, tentoonstellingsmakers en andere mensen uit de zogenaamde cultuursector, de prioriteit van bouwmarkten en luchtvaartmaatschappijen boven cultureel erfgoed en musea.

Al die goedbedoelde virtuele rondleidingen die zich nu verdringen voor onze aandacht op de sociale media vallen helaas in het niet bij een werkelijk museumbezoek. De zintuigelijke ervaring van een kunstwerk, een tentoonstelling, het museum zijn niet samen te vatten op een schermpje. En een museumbezoek is nog meer dan dat. In het Fries Museum zag ik vorige week in m’n eentje de tentoonstelling, en dat was anders dan anders. Dat had niets te maken met de keuze voor de kunstwerken. Het feit dat niemand anders die kunst kon zien, dat ik de enige was, veranderde ook mijn indruk van de kunstwerken. Alsof ze zich anders gedroegen. Zoals de dieren in dierentuinen moeten wennen aan het ontbreken van menselijke bezoekers – maar ik denk dat de kunst het prettiger vindt bekeken te worden dan de dieren. De titel van de tentoonstelling, ‘Other Worldly’, was niet alleen passend voor de kunst die er te zien is, het was griezelig goed toepasbaar op de wereld buiten het museum.

Ik hoop dus dat we u snel weer gezond en in werkelijkheid kunnen begroeten, bij een van de AICA-bijeenkomsten, de datum van de ledenvergadering melden we u zodra we meer duidelijkheid hebben.  En daarnaast uiteraard zo vaak mogelijk in een museum of galerie, onze natuurlijke habitat.

Hartelijke groet,

Joke de Wolf, voorzitter AICA-Nederland

Nominaties AICA-oorkonde 2019

Jaarlijks looft de Nederlandse afdeling van AICA (Association Internationale des Critiques d’Art / Internationale Vereniging van Kunstcritici) een oorkonde uit aan afwisselend een Nederlandse instelling, tentoonstelling of publicatie van de afgelopen drie jaar.

De AICA-Oorkonde wordt dit jaar uitgereikt aan een instelling die zich op een bijzondere manier heeft onderscheiden op het gebied van beeldende kunst in de jaren 2016, 2017 en 2018. Op 6 juni 2019 heeft de jury tijdens de Algemene Ledenvergadering de volgende shortlist gepresenteerd (in willekeurige volgorde):

– Eye Filmmuseum, Amsterdam

– West, Den Haag

– De Pont museum, Tilburg

Citaten uit de jurynominatie:

Lees verder

AICA-Nederland heeft een nieuwe voorzitter en een nieuwe secretaris

Joke de Wolf is de nieuwe voorzitter van AICA-Nederland. Bij de jaarvergadering op 6 juni j.l. hebben de aanwezige leden en het bestuur dit bij acclamatie bevestigd. Sophia Zürcher treedt toe tot het bestuur en is de nieuwe secretaris. Robert-Jan Muller heeft het voorzitterschap na negen jaar overgedragen, ook Anneke Oele legde aan het eind van haar termijn haar penningmeesterschap neer.

Lees verder

Jury AICA Oorkonde 2019: Saskia Bos, Antje von Graevenitz en Roos van der Lint

Antje von Graevenitz, Roos van der Lint en Saskia Bos. (foto: Robert-Jan Muller)

De jury voor de AICA Oorkonde 2019 is onlangs samengesteld en bestaat uit Saskia Bos, curator en voormalig directeur de Appel en ex-Dean Cooper Union, New York, Antje von Graevenitz, kunstcriticus en hoogleraar kunstgeschiedenis em. en Roos van der Lint, kunstredacteur van De Groene Amsterdammer.

De AICA Oorkonde wordt dit jaar uitgereikt aan een instelling, die zich op een bijzondere manier heeft onderscheiden op het gebied van beeldende kunst in de jaren 2016, 2017 en 2018. Tijdens de jaarvergadering van AICA Nederland op 6 juni a.s. in het LLoyd Hotel te Amsterdam wordt de door de jury samengestelde shortlist van drie instellingen gepresenteerd. Leden van AICA Nederland kunnen vervolgens stemmen op de nominatie van hun voorkeur. In september is de uitslag van de stemming bekend en in het najaar wordt de Oorkonde tijdens een feestelijke bijeenkomst uitgereikt.

De AICA Oorkonde wordt jaarlijks wisselend toegekend aan een publicatie, een tentoonstelling en een instelling. In 2016 is de Oorkonde toegekend aan De Rijksakademie. 

Uitreiking AICA-Oorkonde 2018 aan Sandra Kisters

De AICA-Oorkonde 2018 is op vrijdag 8 maart onder grote belangstelling uitgereikt aan Sandra Kisters voor haar boek ‘The Lure of the Biographical’ uit 2017, verschenen bij uitgeverij Valiz. De uitreiking vond plaats in De Ateliers in Amsterdam. De foto’s zijn gemaakt door Andreas Schöfl.



Call for Papers AICA-congres Berlijn 3-7 oktober 2019

Het 52e internationale congres van AICA vindt plaats van 3 tot 7 oktober 2019 in Berlijn, het thema is ‘Kunstkritiek in tijden van populisme en nationalisme’.

Een toelichting op het thema en een Call for Papers staat nu hier online, de deadline voor het inzenden van voorstellen is 7 april.

AICA heeft in totaal zo’n vijfduizend leden, 63 nationale afdelingen (waar de Nederlandse er één van is) en een open afdeling (voor kunstcritici wier land geen eigen afdeling kan of wil opzetten). Jaarlijks organiseert één van die afdelingen een internationale conferentie, waarbij leden over het gekozen thema een paper kunnen presenteren. Dit jaar is het congres in Berlijn, in het Walter Gropius-Bau, voorafgaand hieraan is de algemene ledenvergadering van 1-3 oktober in Keulen. Klik hier voor het (voorlopige) programma.