Waarom Manifesta blijft volgens Hedwig Fijen

De vliegtuigcrash in Oekraine was de druppel, betoogde Rutger Pontzen in de Volkskrant: Manifesta 10 moet zijn biezen pakken en Rusland verlaten. Hedwig Fijen, directeur van de biennale, schrijft nu waarom ze er juist blijft.

Kristina Norman, Manifesta 10.

Kristina Norman, Manifesta 10.

Klik op de onderstaande link om het artikel te lezen

Beste Rutger Pontzen door Hedwig Fijen V de VK 29.07.2014

Mondiale Spelen

Door Roos van der Lint

Manifesta moet openlijk afstand nemen van Poetins buitenlandbeleid en als dat geen soelaas biedt, zich terugtrekken. Met instemming las ik de open brief van Rutger Pontzen aan Manifesta-directeur Hedwig Fijen in de Volkskrant. Met de kanttekening dat welke keus Manifesta ook maakt, de organisatie schudt op haar grondvesten.

Manifesta 10 - Pic 2

Marlene Dumas, Manifesta 10.

Laten we niet vergeten dat Manifesta bewust de keus heeft gemaakt om te opereren in een land dat is verwikkeld in een foute oorlog. Op het moment van de opening eind juni was Rusland al drie maanden in het onrechtmatige bezit van de Krim. Donetsk draaide al tijden op Russische wapens, met honderden doden tot gevolg. Die teneur zette gestaag door. Inmiddels kunnen we spreken van een ‘Poetin-doctrine’, stelt historicus Marc Jansen in De Groene Amsterdammer van deze week, een doctrine die door Oxford-historicus Garton Ash is omschreven als ‘een ideologie van ressentiment’, ‘geschreven in bloed.’

Manifesta ging toch en partner-in-crime Mikhail Piotrovski betuigde in de Financial Times zijn volledige steun voor het beleid van zijn president, die ‘een goed, belangrijk mondiaal spel’ zou spelen.

Uiteraard heeft Piotrovski als directeur van de Hermitage een persoonlijke motivatie om het regime te steunen. Manifesta op haar beurt heeft ten minste een financiele beweegreden om hem niet af te vallen. En ook de kunstenaars hebben zo hun redenen. Op Art Basel vroeg ik Wolfgang Tillmans waarom hij nu eigenlijk meedoet. Tillmans wil geen hypocriet zijn. ‘Ik kan geen dubbele standaarden accepteren. Ik heb ook geen bezwaar gemaakt tegen mijn foto’s die in Abu Dhabi werden getoond, ook niet tegen een tentoonstelling in Shanghai. Ik heb de Verenigde Staten nog nooit geboycot. Om nu te zeggen: ik boycot Rusland, dat voelt verkeerd.’ Bovendien:’A boycot means nothing if it costs nothing.’

Dat was ook mijn persoonlijke overtuiging, toen een jaar geleden de discussie rond de anti-homowet losbarstte. Uit geloof in de kunst en vertrouwen in de integriteit van Manifesta schreef ik een stuk met de kop ‘Waarom Manifesta naar Sint-Petersburg moet gaan’. Maar toen had Rusland zijn geopolitieke ambities nog niet getoond. Was Marlene Dumas’ mooie bijdrage nog niet zo lachwekkend gecensureerd, door uit de titel Famous Gay Men het middelste woord te verwijderen. ‘Manifesta cannot and will not accept censor and self-censorship or unlawful intervention from any government in our activities,’ had Fijen nog op 25 maart jl. geschreven.

De emoties zijn hoog opgelopen met de vele Nederlandse slachtoffers in een oorlog die in alle opzichten zo ver bij ons vandaan staat. Manifesta toonde zich solidair. Maar om op dit moment, na de crash van de MH17, een grens te trekken en aan te wijzen waar die overschreden zou zijn, dat roept vragen op die raken aan de kern de biennale: Manifesta nu pas staken betekent een blinde vlek voor de Oekraiense doden die vielen, blijkbaar buiten het zicht van de ‘pan-Europese roeping’ waar de organisatie prat op gaat.

Iedere dag een persbericht met spijtbetuigingen de deur uit doen, dat was een statement geweest.

Roos van der Lint is bestuurslid van AICA en kunstredacteur van De Groene Amsterdammer.

Dient Manifesta zich nu wel terug te trekken?

‘Als het oorlog wordt, dan trekt Manifesta zich terug uit Rusland’, zei Manifesta directeur Hedwig Fijen tijdens het openbare AICA debat in Amsterdam op 24 april jl. over het plaatsvinden van de tentoonstelling in St.Petersburg.

thumb

Francis Alys, Lada Kopeika Project (2014) Commissioned by Manifesta 10, St. Petersburg with the support of the Flemish authorities.

Nu is er een vliegtuig van Malaysia Airlines neergehaald en zijn er 298 mensen omgekomen, waaronder 194 Nederlanders. ‘Mogelijk een oorlogsmisdaad’, zei Navi Pillay, de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, maandag in Geneve. Een daad van agressie door Rusland en Poetin met Nederlandse slachtoffers? Het is nog steeds niet zeker, maar, zoals Rutger Pontzen afgelopen vrijdag in de Volkskrant schrijft in zijn Open brief aan Hedwig Fijen, ‘wie ook precies de trekker heeft overgehaald om het dodelijke projectiel af te vuren, zonder de Oost-Oekrainepolitiek van Poetin had het Maleisische vliegtuig gewoon zijn bestemming gehaald’.

Duidelijk is ieder geval dat Poetin zijn pro-Russische medestanders er niet toe heeft bewogen om de crash-site, al was het maar uit compassie met de slachtoffers en hun nabestaanden, tot een veilige omgeving voor onderzoeksteams te maken.
Fijen heeft haar gastheren Poetin en Hermitage directeur Piotrovski, die zegt de politiek van zijn president te ondersteunen, geen woord van kritiek laten horen.
In november afgelopen jaar verzocht AICA Nederland Manifesta per brief om de locatie St.Petersburg te heroverwegen in het licht van de recent ingestelde ‘anti-homo’ wetgeving. Inmiddels gaat het om een zaak van 298 doden.

AICA wil nu haar leden direct aan het woord laten naar aanleiding van de brief van Rutger Pontzen, waarin hij Hedwig Fijen oproept Manifesta te stoppen. Is de tijd van ‘vrijblijvend gediscussieer’ voorbij, zoals Pontzen stelt? Heeft de kunstkritiek met zijn welwillende recensies van Manifesta hier een steek laten vallen? En wat te zeggen van de deelnemende kunstenaars van wie we ook nog geen geluid hebben gehoord?
Lees het stuk van Pontzen hieronder en geef uw reactie!

Continue reading

Architectuurbiennale

 

Het Chileense paviljoen.

Het Chileense paviljoen.

Door Marga van Mechelen

35 jaar zijn verstreken sinds Paolo Portoghesi Rem Koolhaas uitnodigde voor de eerste architectuurbiennale in 1980. Deze biennale, bedoeld als een viering van het post-modernisme, droeg vooral het stempel van Charles Jencks, toen de goeroe van het extraverte postmodernisme. De architecten kregen in de Strada Novissima, opgebouwd in de Arsenale, gelegenheid met hun frontons hun visitekaartje af te geven om daarmee ook hun binding met het verleden uit te drukken. Enkele scholen binnen het post-modernisme werden uitgesloten, maar Portoghesi zorgde wel voor aandacht voor de Italiaanse architectuur die destijds zijn hoogtijdagen beleefde en zich sterk onderscheidde van vooral de Amerikaanse architecten; Aldo Rossi had een jaar eerder zijn Teatro del Mondo op de punt van Dorsoduro geplaatst.

In zijn Inleiding in de catalogus uit Koolhaas zich enigszins kritisch over Portoghesi’s biennale. Deze kritiek lijkt er toe geleid te hebben dat zijn biennale in alles anders moest zijn. Geen viering van architecten maar een concentratie op de architectuur, geen Westerse claim ook op een universele architectuur of het model van de stad. Dan vergeten we nog een belangrijk verschil: hoewel Portoghesi zijn biennale als titel gaf ‘The presence of the past’ ging het primair om voorstellen voor een nieuwe architectuur met een persoonlijk idioom. Het begin van een inmiddels lange biennale traditie. Een breuk daarmee alleen al is radicaal te noemen.

Continue reading

Nominaties AICA Oorkonde 2014 bekend

Tijdens de afgelopen AICA jaarvergadering heeft de jury, bestaande uit Laurie Cluitmans, Nanda Janssen en Jhim Lamoree, de vijf nominaties bekend gemaakt voor de AICA Oorkonde 2014 voor tentoonstellingen:

Van boven naar beneden: Nanda Janssen, Jhim Lamoree en Laurie Cluitmans.

Van boven naar beneden: Nanda Janssen, Jhim Lamoree en Laurie Cluitmans.

- Christoph Schlingensief: ‘Fear at the Core of Things’, BAK, Utrecht.

- ‘Lissitzky – Kabakov, Utopie en werkelijkheid’, Van Abbemuseum, Eindhoven.

- ‘Hand Made, lang leve het ambacht’, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.

- ‘The Temptation of AA Bronson’, Witte de With, Rotterdam.

- ‘Er was eens… De Collectie nu’, Van Abbemuseum, Eindhoven.

Hieronder volgt het uitgebreide juryrapport.

Continue reading

PRIJS VOOR DE JONGE KUNSTKRITIEK 2014: INSCHRIJVING GEOPEND

MANIFESTA DEBATE IN AMSTERDAM: NO BOYCOTT

Van links naar rechts Gluklya, Sjeng Scheijen, Hedwig Feijen, Koen van Dijk en Lionel Veer.

Van links naar rechts Gluklya, Sjeng Scheijen, Hedwig Fijen, Koen van Dijk en Lionel Veer.

During the Manifesta debate organised by AICA Netherlands on Thursday April 24 in Amsterdam at Castrum Peregrini, all panel members agreed on one thing at least: Manifesta 10 must go on. A boycott would hurt everybody involved and will not contribute anything to the promotion of human rights in Russia.

Author: Machteld Leij

When AICA Netherlands’ board wrote a letter last November to Manifesta’s director Hedwig Fijen appealing her to reconsider St. Petersburg as the venue for Manifesta 10 and asking her to explain how the consequences of criminalising homosexuality and the alleged promotion of homosexual propaganda among minors can be dealt with, Russia’s invasion of Crimea was not an issue yet. The letter also expressed their worries that Manifesta will be abused as a vehicle for propaganda. Continue reading

Verslag AICA debat over Manifesta

Door Machteld Leij

Tijdens het Manifesta debat, georganiseerd door AICA Nederland op donderdag 24 april in Castrum Peregrini, waren de panelleden het over minstens een ding eens: Manifesta 10 moet doorgaan in St. Petersburg. Een boycot zou alle betrokkenen duperen en niet bijdragen aan mensenrechten in Rusland.

Van links naar rechts Gluklya, Sjeng Scheijen, Hedwig Feijen, Koen van Dijk en Lionel Veer.

Van links naar rechts Gluklya, Sjeng Scheijen, Hedwig Fijen, Koen van Dijk en Lionel Veer.

Toen het AICA-bestuur Nederland afgelopen november in een brief aan Manifesta-directeur Hedwig Fijen de oproep deed om de locatie van Manifesta 10 te heroverwegen en uit te leggen hoe de gevolgen van de criminalisering van homoseksualiteit en de vermeende propaganda ten opzichte van minderjarigen het hoofd geboden kunnen worden, speelde de inval van Rusland in de Krim nog niet. In de brief wordt ook de angst aangehaald dat de Manifesta zal worden misbruikt voor propagandadoeleinden.

Continue reading

MANIFESTA 10 in Sint-Petersburg? Debat op donderdag 24 april.

Op donderdag 24 april nodigt AICA Nederland u van harte uit voor een publiek debat over het standpunt van Manifesta ten aanzien van Sint-Petersburg als locatie voor Manifesta 10.

Vlad Mamyshev-Monroe, Monroe, from the StarZ series, 2005. Courtesy of XL Gallery.

Vlad Mamyshev-Monroe, Monroe, from the StarZ series, 2005. Courtesy of XL Gallery.

Forumdeelnemers zijn:

- Hedwig Fijen, directeur Manifesta

- Sjeng Scheijen, artistiek leider Nederland-Rusland 2013, lid Manifesta supervisory board

- Koen van Dijk, directeur COC

- Natalia-Gluklya Pershina, Russisch kunstenaar

- Lionel Veer, Mensenrechtenambassadeur Nederland

De discussie staat onder leiding van Edo Dijksterhuis.

Aanleiding is de brief van AICA Nederland aan Manifesta, waarin bezorgdheid werd geuit over het organiseren van de tiende editie van de tentoonstelling in Rusland, terwijl daar een anti-homowet van kracht is. AICA roept in de brief Manifesta op de locatie van Sint Petersburg te heroverwegen of in ieder geval zijn standpunt in deze kwestie te verhelderen.

De brief van AICA is hier te lezen.

Datum: donderdag 24 april

Tijd: 20.00-22.00 uur

Locatie: Castrum Peregrini, Herengracht 401, 1017 BP Amsterdam

Graag reserveren i.v.m. beperkte zaalruimte: aicanederland@gmail.com / Niels van Maanen

Toegang gratis

Boekpresentatie Kunstkritiek in Nederland 1885-2015

Omslag Kritiek 11 ruggen

Al minstens een halve eeuw staan de functie en relevantie van de kunstkritiek en de taak van de criticus ter discussie. Een nieuwe reeks, Kunstkritiek in Nederland 1885-2015, plaatst dit steeds weer oplaaiende debat, dat door de opmars van digitale media opnieuw actueel is geworden, in een historisch perspectief. In elf delen, waarvan de eerste twee in het voorjaar van 2014 verschijnen, wordt een uniek en representatief overzicht van de Nederlandse kunstkritiek geboden. De reeks, onder redactie van initiatiefnemer Peter de Ruiter en Jonneke Jobse, wordt uitgegeven door nai010 uitgevers te Rotterdam met steun van AICA Nederland en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Op 4 april 2014 is de feestelijke presentatie in het Stedelijk Museum Amsterdam, met medewerking van journalist Wim Brands en oud-museumdirecteur en curator Jan Debbaut. De eerste delen, De terugkeer van het schilderen en De schilderkunst in een kritiek stadium? worden dan gepresenteerd.

Continue reading